Faiz necə hesablanır? – Əsas prinsiplər və nümunələr
Faiz necə hesablanır? Bu sual kredit götürən, pul yatıran və ya investisiya edən hər kəs üçün vacibdir. Faiz – borc məbləği üzərində müəyyən dövr ərzində əlavə ödənilən məbləğdir.
Faiz həm bank kreditlərində, həm də əmanət və investisiyalarda əsas anlayışdır.
Faiz nədir?
Faiz, pulun müəyyən müddət ərzində dəyər qazandığı və ya borcun artdığı məbləğdir.
İki əsas faiz növü vardır:
-
Sadə faiz (Simple Interest) – yalnız ilkin məbləğ (principal) üzərində hesablanır.
-
Tərkib faiz (Compound Interest) – əvvəlki faizlə birlikdə yeni faiz də əlavə olunur.
Sadə faiz necə hesablanır?
Formulu:
Faiz=Əsas məbləg˘×Faiz dərəcəsi×Zaman\text{Faiz} = \text{Əsas məbləğ} \times \text{Faiz dərəcəsi} \times \text{Zaman}
-
Əsas məbləğ – P
-
Faiz dərəcəsi – r (illik faiz, desimal formada: 10% = 0.10)
-
Zaman – t (il ilə ifadə olunur)
Nümunə:
5000 AZN kredit götürsəniz, illik faiz dərəcəsi 12% və müddət 2 il olarsa:
5000×0.12×2=1200AZN5000 \times 0.12 \times 2 = 1200 AZN
Yəni 2 il ərzində əlavə 1200 AZN faiz ödəyəcəksiniz.
Tərkib faiz necə hesablanır?
Formulu:
A=P×(1+rn)n⋅tA = P \times (1 + \frac{r}{n})^{n \cdot t}
-
P – ilkin məbləğ
-
r – illik faiz dərəcəsi
-
n – ildə neçə dəfə faiz hesablanır (illik, rüblük, aylıq)
-
t – müddət (il ilə)
-
A – müddət sonunda ümumi məbləğ (əsas + faiz)
Nümunə:
1000 AZN əmanət, illik 10% faiz, hər ay tərkib faiz hesablanırsa (n=12), 1 il sonunda:
A=1000×(1+0.1012)12≈1104.71AZNA = 1000 \times (1 + \frac{0.10}{12})^{12} \approx 1104.71 AZN
Beləliklə, tərkib faiz sadə faizdən daha çox qazanc gətirir.
Faiz hesablayarkən diqqət edilməli məqamlar
-
Faiz dərəcəsinin illik, aylıq və ya günlük olduğunu bilin
-
Kreditdə əlavə komissiya və sığorta xərcləri də faiz yükünə təsir edə bilər
-
Tərkib faiz uzun müddətli yatırımlar üçün daha sərfəlidir
-
Kredit və əmanət müqaviləsini diqqətlə oxumaq lazımdır.
Bu da faydalıdır: Kredit necə götürülür? – Addım-addım təlimat və vacib məqamlar
Faiz necə hesablanır? – Sadə faiz yalnız əsas məbləğ üzərində hesablanır, tərkib faiz isə faiz də daxil olmaqla artır. Faiz hesablama, maliyyə qərarlarının düzgün verilməsi üçün vacibdir.
Düzgün planlaşdırma və hesablamalar kredit və investisiyalarda əlavə xərclərin qarşısını almağa kömək edir.
Murad Məmmədli
