Azərbaycanda aliment ödəməməyin cəzası nədir? – 2026

Azərbaycanda boşanma və ya ayrı yaşama hallarında uşağın maddi təminatı üçün aliment ödənişi qanunla müəyyən edilir. Bəzən isə bəzi valideynlər, xüsusilə atalar məhkəmənin qərarına baxmayaraq aliment ödəməkdən yayınırlar. Bu halda qanunvericilik həmin şəxslər üçün müxtəlif məsuliyyət tədbirləri nəzərdə tutur. Bu məqalədə aliment ödəməyən ata üçün qanun, tətbiq olunan cəzalar və hüquqi prosedurlar haqqında ətraflı məlumat verəcəyik.

Aliment nədir?

Aliment – valideynlərin öz yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarının saxlanılması üçün ödədiyi məcburi maddi vəsaitdir. Aliment ödənişi adətən məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilir və uşağın gündəlik ehtiyaclarının qarşılanmasına xidmət edir.

Azərbaycanda aliment məsələləri əsasən Ailə Məcəlləsi və digər hüquqi aktlarla tənzimlənir.

Aliment ödəmək kimlər üçün məcburidir?

Qanuna görə aşağıdakı şəxslər aliment ödəməlidir:

• Uşağın valideynlərindən biri (adətən uşağın yanında yaşamayan tərəf)

• Bəzi hallarda övladlığa götürən şəxslər

• Məhkəmə qərarı ilə müəyyən edilmiş digər şəxslər

Əgər valideyn könüllü şəkildə aliment ödəmirsə, məsələ məhkəmə vasitəsilə həll olunur.

Aliment ödəməyən ata üçün hansı cəzalar var?

Əgər ata məhkəmənin qərarına baxmayaraq aliment ödəmirsə, ona qarşı bir neçə hüquqi tədbir görülə bilər.

1. İcra tədbirləri

Məhkəmə qərarı icra xidmətinə göndərilir və borcun ödənilməsi tələb olunur. Bu zaman:

• Maaşdan aliment tutulur

• Bank hesablarına həbs qoyula bilər

• Əmlak üzərinə həbs qoyula bilər

2. Ölkədən çıxış qadağası

Aliment borcu olan şəxslərin xarici ölkələrə getməsinə qadağa qoyula bilər. Bu tədbir tez-tez tətbiq olunur.

3. İnzibati məsuliyyət

Uzun müddət aliment ödəməyən şəxslər inzibati məsuliyyətə cəlb oluna bilər. Bu zaman:

• Cərimə tətbiq edilə bilər

• İnzibati həbs verilə bilər

4. Cinayət məsuliyyəti

Əgər ata qəsdən və uzun müddət aliment ödəməkdən yayınırsa, bu artıq cinayət məsuliyyəti yarada bilər.

Belə hallarda:

• İslah işləri

• Azadlığın məhdudlaşdırılması

• Hətta azadlıqdan məhrumetmə

kimi cəzalar tətbiq oluna bilər.

Aliment məbləği necə müəyyən edilir?

Aliment məbləği adətən valideynin gəlirindən müəyyən faizlə hesablanır.

Ən çox tətbiq olunan qaydalar:

• 1 uşaq üçün – gəlirin 1/4 hissəsi

• 2 uşaq üçün – gəlirin 1/3 hissəsi

• 3 və daha çox uşaq üçün – gəlirin yarısı

Bəzi hallarda məhkəmə sabit məbləğ də təyin edə bilər.

Aliment almaq üçün nə etmək lazımdır?

Əgər ata aliment ödəmirsə, aşağıdakı addımları atmaq lazımdır:

1. Məhkəməyə müraciət etmək

2. Aliment təyin edilməsi üçün ərizə vermək

3. Məhkəmə qərarı əldə etmək

4. Qərarı icra xidmətinə təqdim etmək

Bundan sonra alimentin ödənilməsi məcburi qaydada təmin edilir.

Aliment ödəmək valideynlərin qanuni və mənəvi borcudur. Aliment ödəməyən ata üçün qanun Azərbaycanda kifayət qədər ciddi tədbirlər nəzərdə tutur. Əgər ata aliment ödəməkdən yayınırsa, ona qarşı icra tədbirləri, ölkədən çıxış qadağası və hətta cinayət məsuliyyəti tətbiq oluna bilər.

Bu səbəbdən uşağın hüquqlarının qorunması üçün qanuni yollarla müraciət etmək vacibdir.

Pəri Muradlı

Onlayn.Media