Aliment necə hesablanır? — 2026 üçün rəsmi qaydalar və izah
Aliment (uşaq və ya digər ailə üzvlərinin saxlanması üçün verilən məbləğ) Azərbaycanda qanunla valideynlərin öhdəliyi hesab olunur. Alimentin miqdarı və hesablanması Ailə Məcəlləsi və məhkəmə təcrübəsi əsasında müəyyən edilir. 2026-cı il üçün də bu qaydalar əsasdır.
📌 Aliment nədir?
Aliment – valideynlərdən (və ya digər yaxın qohumlardan) uşaqların və ya digər ailə üzvlərinin xərclərinin ödənilməsi məqsədi ilə alınan maliyyə məbləğidir. Bu öhdəlik məhkəmə qərarı və ya tərəflər arasında razılaşma əsasında müəyyən edilir.
📊 Aliment necə hesablanır – əsas qaydalar
📍 1. Faiz yolu ilə hesablanma
Məhkəmə alimenti valideynin gəliri hesabına müəyyən faizlə təyin edə bilər, əgər valideynin sabit gəliri varsa:
-
Bir uşaq üçün — valideynin gəlirinin 1/4 hissəsi.
-
İki uşaq üçün — valideynin gəlirinin 1/3 hissəsi.
-
Üç və daha çox uşaq üçün — valideynin gəlirinin yarısı.
Bu faiz meyarları məhkəmə təcrübəsində standartdır və valideynin bütün gəlirləri (maaş, mükafat, bonus və s.) nəzərə alınaraq hesablanır.
📍 2. Sabit məbləğlə hesablanma
Əgər aliment ödəyənin:
✔ sabit gəliri yoxdursa,
✔ gəliri qeyri-müntəzamsa,
✔ gəlir vergi hesablanmamış formada və ya xarici valyutadadirsə,
✔ əmək haqqından heç bir gəlir əldə etmirsə,
o zaman məhkəmə alimenti sabit pul məbləği ilə təyin edə bilər. Bu məbləğ minimal yaşayış səviyyəsinə uyğun müəyyən edilir.
👉 2026-cı il üçün uşaqlar üzrə minimum aliment məbləği 260 manat olaraq müəyyən edilib (ən az miqdar). Bu, uşaq üçün əmək qabiliyyətli valideyndən tələb olunan ən aşağı aylıq aliment məbləğidir.
🧾 Misal ilə izahat
Məsələn:
Bir uşağı üçün aliment məhkəmə yolu ilə təyin olunarsa və valideynin məcmu aylıq gəliri 1000 manatdır:
✔ 1 uşaq × 1/4 × 1000 AZN = 250 AZN aylıq aliment təşkil edə bilər.
Əgər valideynin gəliri yoxdursa və o, sabit pul məbləği ilə aliment ödəməlidirsə, o zaman minimum məbləğ — 260 manat kimi təyin edilə bilər.
📆 Alimentin dəyişdirilməsi və artırılması
-
Məhkəmə aliment məbləğini mütəmadi yoxlamaq və dəyişmək hüququna malikdir.
-
Əgər valideynin gəliri artıbsa və ya uşağın xərcləri artıbsa, aliment məbləğini artırmaq üçün məhkəməyə müraciət edilməlidir.
Bu dəyişiklik üçün mediasiya tələb edilmir — birbaşa məhkəmə prosesində iddia qaldırmaq kifayətdir.
📌 Əlavə məqamlar (2026)
🧑⚖️ İşsiz valideyn
Əgər aliment ödəyənin sabit gəliri yoxdursa və heç bir gəliri göstərilməyibsə, məhkəmə alimenti minimum səviyyədə sabit məbləğlə təyin edir. Bu məbləğ uşaqlar üçün müəyyən edilmiş yaşayış minimumuna əsasən müəyyən olunur.
💰 Kəsilmə və özbaşına müəyyənləşdirmə olmur
Valideyn öz hesabı ilə aliment məbləğini azalda və ya çoxalda bilməz — yalnız məhkəmə qərarı ilə dəyişiklik mümkündür.
⚖️ Əmək haqqından tutulma məhdudiyyətləri
Yeni qaydalara görə, maaşdan tutulma hallarında ödəmə hissəsi ümumilikdə müəyyən faizlərlə məhdudlaşdırılır. Bu məhdudiyyət aliment ödənişlərinə də aiddir və ali halda maaşın 70 %-dən çox tutulmur.
2026-cı ildə Azərbaycanda aliment hesablanması üçün əsas prinsiplər bunlardır:
✔ Aliment məhkəmə və ya razılıq yolu ilə təyin olunur.
✔ Bir uşaq üçün ödəniş gəlirin 1/4 hissəsi, iki uşağa 1/3, üç və daha çox uşağa yarısıdır.
✔ Əgər valideynin sabit gəliri yoxdursa, sabit məbləğ — minimum 260 manat kimi müəyyən edilə bilər.
✔ Aliment məbləğini dəyişdirmək üçün məhkəməyə müraciət etmək mümkündür.
Murad Məmmədli
