Təzyiq niyə qalxır? – Yüksək qan təzyiqinin əsas səbəbləri
Təzyiq niyə qalxır? Bu sual son illərdə ən çox axtarılan sağlamlıq mövzularından biridir. Yüksək qan təzyiqi – tibbi dildə hipertoniya – ürək-damar sistemi üçün ciddi risk faktorudur və uzun müddət nəzarətsiz qaldıqda ağır fəsadlara səbəb ola bilər.
Bu məqalədə təzyiqin qalxma səbəblərini, risk faktorlarını və qarşısını alma yollarını izah edirik.
Qan təzyiqi nədir?
Qan təzyiqi ürəyin qanı damarlar vasitəsilə bədənə pompalayarkən damar divarlarına göstərdiyi təzyiqdir. Ölçü vahidi mm civə sütunu (mmHg) ilə ifadə olunur.
-
Normal təzyiq: təxminən 120/80 mmHg
-
Yüksək təzyiq: 140/90 mmHg və daha yuxarı
Daimi yüksək göstəricilər artıq hipertoniya sayılır.
Təzyiq niyə qalxır? – Əsas səbəblər
1. Stress və psixoloji gərginlik
Daimi stress zamanı orqanizmdə adrenalin artır, damarlar daralır və ürək daha sürətli işləyir. Bu da təzyiqin qalxmasına səbəb olur.
2. Duzun çox qəbulu
Artıq duz bədəndə maye toplanmasına səbəb olur. Qan həcmi artdıqca damar divarlarına düşən təzyiq də yüksəlir.
3. Artıq çəki və piylənmə
Çəki artdıqca ürək daha çox işləməli olur. Bu isə qan təzyiqinin yüksəlməsinə gətirib çıxarır.
4. Hərəkətsiz həyat tərzi
Fiziki aktivliyin az olması damar elastikliyini azaldır və ürək-damar sistemini zəiflədir.
5. Siqaret və alkoqol
Nikotin damarları daraldır, alkoqol isə ürək ritmini pozur. Hər iki faktor təzyiq artımına səbəb olur.
6. Böyrək və hormonal problemlər
Bəzi hallarda yüksək təzyiq başqa xəstəliklərin nəticəsi olur. Məsələn, böyrək xəstəlikləri və hormonal pozğunluqlar (ikinci dərəcəli hipertoniya).
7. İrsi meyillilik
Ailədə yüksək təzyiq problemi varsa, risk daha yüksək olur.
Təzyiq qalxanda hansı əlamətlər olur?
Bəzən hipertoniya uzun müddət simptomsuz keçir. Buna görə də ona “səssiz təhlükə” deyilir. Lakin aşağıdakı hallar müşahidə edilə bilər:
-
Baş ağrısı
-
Başgicəllənmə
-
Ürək döyüntüsünün artması
-
Burun qanaması
-
Sinə nahiyəsində narahatlıq
Əlamətlər davamlıdırsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir.
Yüksək təzyiq hansı fəsadlara səbəb ola bilər?
Nəzarətsiz hipertoniya aşağıdakı ciddi problemlərə yol aça bilər:
-
Ürək çatışmazlığı
-
İnfarkt
-
İnsult
-
Böyrək zədələnməsi
-
Görmə problemləri
Erkən diaqnoz və müalicə bu riskləri azaldır.
Təzyiqi necə normada saxlamaq olar?
Yüksək qan təzyiqinin qarşısını almaq üçün:
-
Duz qəbulunu azaldın
-
Gündəlik ən az 30 dəqiqə hərəkət edin
-
Çəkinizi nəzarətdə saxlayın
-
Stressi idarə etməyi öyrənin
-
Siqaretdən uzaq durun
-
Təzyiqi mütəmadi ölçün
Həkim məsləhəti ilə dərman müalicəsi də tələb oluna bilər.
Bu da maraqlıdır: Şəkər xəstəliyinin ilk əlamətləri – Erkən simptomlar və diqqət edilməli hallar
“Təzyiq niyə qalxır?” sualının cavabı həyat tərzi, qidalanma, stress, irsiyyət və bəzi xəstəliklərlə bağlıdır. Yüksək qan təzyiqi vaxtında aşkar olunarsa və düzgün idarə edilərsə, ciddi fəsadların qarşısını almaq mümkündür.
Sağlam həyat tərzi və mütəmadi tibbi nəzarət hipertoniya riskini minimuma endirir.
Murad Məmmədli
