Florence Nightingale kimdir? – Müasir tibb bacılığının banisi
Florence Nightingale müasir tibb bacılığı peşəsinin əsasını qoymuş, səhiyyə sistemində gigiyena və statistikanın tətbiqini genişləndirmiş tarixi şəxsiyyətdir. O, xüsusilə Krım müharibəsi zamanı göstərdiyi xidmətlərlə dünya şöhrəti qazanmışdır.
Erkən həyatı və təhsili
Florence Nightingale 12 may 1820-ci ildə İtaliyanın Florensiya şəhərində varlı ingilis ailəsində anadan olub. O dövrdə qadınların tibb sahəsində çalışması qəbul edilməsə də, Nightingale bu sahəyə maraq göstərmiş və ailəsinin etirazına baxmayaraq, Almaniyada və Fransada tibb bacılığı üzrə təhsil almışdır.
Onun məqsədi sadəcə xəstələrə qulluq etmək deyil, xəstəxana sistemini elmi əsaslarla yenidən qurmaq idi.
Krım müharibəsi və “Lampalı xanım”
1853–1856-cı illərdə baş verən Crimean War zamanı Nightingale Osmanlı ərazisində yerləşən hərbi hospitalda (Skutari) fəaliyyət göstərmişdir. O dövrdə xəstəxanalarda antisanitar şərait hökm sürürdü və əsgərlərin çoxu yaradan deyil, infeksiyadan vəfat edirdi.
Florens Nightingale gigiyenik tədbirlər tətbiq etdi:
-
Təmizlik və dezinfeksiya qaydaları
-
Təmiz su və havalandırma
-
Qidalanma sisteminin yaxşılaşdırılması
Nəticədə ölüm halları kəskin şəkildə azaldı. O, gecələr əlində lampa ilə palataları gəzdiyi üçün “Lampalı xanım” (The Lady with the Lamp) adını qazandı.
Statistika və səhiyyə islahatı
Naytinqeyl yalnız praktik tibb bacısı deyildi; o, həm də statistik idi. O, xəstəlik və ölüm səbəblərini qrafik diaqramlarla analiz edərək sübut etdi ki, əsgərlərin çoxu döyüş yarasından deyil, infeksiyadan ölür.
Bu yanaşma səhiyyədə sübutlara əsaslanan idarəetmənin başlanğıcı oldu. Onun hazırladığı hesabatlar Britaniya hökumətində geniş islahatlara səbəb oldu.
1860-cı ildə Londonda ilk peşəkar tibb bacılığı məktəbi – St Thomas’ Hospital nəzdində Nightingale Training School təsis edildi. Bu məktəb müasir tibb bacılığı təhsilinin təməlini qoydu.
İrsi və dünya səhiyyəsinə təsiri
Florens Nightingalenin fəaliyyəti nəticəsində:
-
Tibb bacılığı peşəkar və hörmətli ixtisasa çevrildi
-
Xəstəxana gigiyenası standartlaşdırıldı
-
Statistik analiz səhiyyədə qərarvermə alətinə çevrildi
Bu gün 12 may – onun doğum günü – Beynəlxalq Tibb Bacıları Günü kimi qeyd olunur.
O, 13 avqust 1910-cu ildə vəfat etmişdir. Lakin səhiyyə sistemində qoyduğu iz bu gün də davam edir.
